AI Act MKB 2027 is de zoekterm waarmee ondernemers proberen te achterhalen wat er nog van de Europese AI-verordening terechtkomt. Het antwoord sinds deze zomer: de zwaarste verplichtingen zijn uitgesteld, de lichte niet. De transparantieplicht geldt sinds 2 augustus 2026, AI-geletterdheid sinds februari 2025, en de hoog-risico-eisen gaan pas in op 2 december 2027. Voor een MKB-bedrijf betekent dat: uitstel op de dossiervorming, geen uitstel op de communicatie naar klanten.
AI Act MKB 2027 vraagt dus om een splitsing in je hoofd. Er zijn regels die nu al handhaafbaar zijn en regels waarvoor je tot eind 2027 de tijd hebt. Wie die twee door elkaar haalt, zit te veel te doen voor niets of te wachten op een deadline die allang gepasseerd is.
#Wat de Digital Omnibus precies heeft verschoven
De Europese Commissie diende in november 2025 het voorstel COM(2025) 836 in, beter bekend als de Digital Omnibus. Het Europees Parlement stemde op 29 juni 2026 in, waarna de verordening op 24 juli 2026 werd gepubliceerd als Verordening (EU) 2026/1744 en op 27 juli 2026 in werking trad. De kern: de verplichtingen voor hoog-risico AI-systemen gaan later in, en de documentatieplicht voor kleine bedrijven wordt vereenvoudigd.
| Verplichting | Was | Is nu |
|---|---|---|
| Hoog-risico systemen, Bijlage III | 2 augustus 2026 | 2 december 2027 |
| Hoog-risico systemen, Bijlage I | 2 augustus 2027 | 2 augustus 2028 |
| Verbod op onaanvaardbare AI | 2 februari 2025 | 2 februari 2025, ongewijzigd |
| AI-geletterdheid, Artikel 4 | 2 februari 2025 | 2 februari 2025, ongewijzigd |
| GPAI-regels voor modelaanbieders | 2 augustus 2025 | 2 augustus 2025, ongewijzigd |
| Transparantieplicht, Artikel 50 | 2 augustus 2026 | 2 augustus 2026, ongewijzigd |
| Machine-leesbare markering van bestaande generatieve AI | 2 augustus 2026 | 2 december 2026 |
De laatste twee regels zijn de enige plekken waar iets in de buurt van uitstel zit dat jou als gebruiker raakt. De verplichting om AI-content herkenbaar te maken blijft staan op 2 augustus 2026. Alleen het technisch markeren van generatieve output die al in omloop was, schuift vier maanden door naar 2 december 2026.
#Wat nu al geldt en waar je op wordt aangesproken
Drie verplichtingen raken een bedrijf dat AI gebruikt zonder het zelf te bouwen.
Transparantie naar klanten. Als een klant met een AI-systeem praat, moet duidelijk zijn dat het om een AI gaat. Dat geldt voor een chatbot op je site, voor een telefonist die gesprekken voert en voor een gegenereerde nieuwsbrief die als redactionele tekst wordt gepresenteerd. Je hoeft niet elke regel met een label te voorzien. De eis is dat het voor een redelijk oplettende klant kenbaar is.
AI-geletterdheid van je mensen. Artikel 4 verplicht je om te zorgen dat medewerkers die met AI werken voldoende kennis hebben om het verantwoord te gebruiken. Dat is geen certificaatplicht, wel een verplichting die je moet kunnen aantonen.
Het verbod op onaanvaardbare toepassingen. Dit is sinds februari 2025 van kracht. Het gaat om zaken als sociale scoring door overheden, manipulatieve technieken die gedrag ondermijnen en het ongericht verzamelen van gezichtsafbeeldingen. Voor een bedrijf van vijftig mensen speelt dit zelden. Weten dat het bestaat, is genoeg.
#Wie houdt er toezicht, en wat dat voor jou betekent
Nederland kent geen nieuwe AI-politie. De Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur zijn samen coördinerend toezichthouder. Daarnaast houden bestaande sectorale toezichthouders hun eigen terrein in de gaten: IGJ voor zorg, DNB en AFM voor financiële instellingen, de Arbeidsinspectie voor alles rond werk en personeel.
Dat heeft een praktisch gevolg. Zit je in de zorg of de finance, dan kun je een vraag over je AI-gebruik verwachten van een toezichthouder die je al kent van andere controles. In elke sector begint dat gesprek met dezelfde vraag: laat zien welke AI je gebruikt.
#Het AI-register: klein, maar niet optioneel
Het instrument dat al deze vragen opvangt, is een AI-register. Dat klinkt zwaarder dan het is. Voor een MKB-bedrijf is het een tabel met een rij per systeem en een kolom per vraag die je moet kunnen beantwoorden.
| Kolom | Wat je invult |
|---|---|
| Naam en leverancier | Welk systeem, welke partij, sinds wanneer |
| Doel | Wat het doet, in één zin |
| Gebruikers | Wie werkt ermee |
| Data | Welke gegevens erin gaan, met persoonsgegevens ja of nee |
| Risicoklasse | Laag, beperkt, hoog, of nog te bepalen |
| Beheerder | Wie verantwoordelijk is en wie het contracttekent |
| Laatst beoordeeld | Datum van de laatste check |
Je vult dit in een middag in voor een bedrijf met tien tot twintig AI-toepassingen. Daarna is het onderhoud een regel toevoegen bij elke nieuwe tool en één keer per kwartaal doorlopen.
#Wat je in de aanloop naar december 2027 doet
De hoog-risico-eisen gaan pas in op 2 december 2027. Dat lijkt ver weg, maar de voorbereiding bouw je het beste in het jaar ervoor op. Zo ziet een realistische planning eruit.
Nu tot eind 2026. Zet het AI-register neer en loop de transparantie-eis na bij alles wat direct met klanten praat. Regel de AI-geletterdheid van je team met een instructie of een korte training. Dit is het deel dat al handhaafbaar is.
Eerste helft 2027. Bepaal voor je gevoelige systemen of ze onder de hoog-risico-definitie vallen. Vraag je leverancier om documentatie en om de conformiteitsverklaring. Krijg je die niet, zoek dan een alternatief of beperk het gebruik.
Tweede helft 2027. Leg vast wie de AI-toepassingen beheert, hoe je incidenten afhandelt en hoe je menselijk toezicht organiseert. Voor de meeste MKB-bedrijven is dat een halve pagina per systeem.
Beheer-inspanning: ongeveer vier uur per kwartaal bij vijftien AI-toepassingen.
#Conclusie
AI Act MKB 2027 is een verhaal van twee snelheden. De hoog-risico-verplichtingen hebben uitstel gekregen tot 2 december 2027 en 2 augustus 2028. De transparantieplicht en AI-geletterdheid gelden nu al, en daar word je als eerste op aangesproken. Begin met een overzicht van de AI die je gebruikt, loop de communicatie naar klanten na, en zorg dat je mensen weten wat ze doen. Dat is tachtig procent van de naleving voor een MKB-bedrijf.
Wil je de volledige checklist langs je eigen situatie lopen? Plan een doorloop en we passen hem toe op jouw organisatie.