AI auteursrecht is de vraag die elke ondernemer tegenkomt zodra er een AI-gegenereerde afbeelding op een landingspagina staat of een AI-tekst in een brochure. Het korte antwoord: gebruiken mag in de meeste gevallen, maar je krijgt er minder rechten op dan je denkt, en sinds augustus 2026 heb je een plicht om het kenbaar te maken. Wie dat door elkaar haalt, loopt twee risico’s: een claim van een rechthebbende wiens werk in het model zit, en een merk waarvan je niet kunt verdedigen dat het van jou is.
AI auteursrecht draait om één principe dat in vrijwel elke Europese rechtszaak terugkomt: auteursrecht beschermt creatieve expressie van een menselijke maker. Een systeem kan geen maker zijn. Wat jij dus bezit, hangt af van hoeveel menselijke creatieve arbeid er in het eindresultaat zit.
#Wie is de maker van AI-output
In Nederland bepaalt de Auteurswet dat het auteursrecht toekomt aan de maker, en dat is de menselijke schepper van een werk. Een taalmodel is dat niet. De vraag wordt daarmee: heeft de mens genoeg creatieve keuzes gemaakt om als maker te gelden.
De rechtspraak in 2026 heeft dat scherper gemaakt.
| Zaak | Wanneer | Uitkomst |
|---|---|---|
| Amtsgericht München, drie AI-logo’s | februari 2026 | Geen auteursrecht. Prompts invoeren is onvoldoende menselijke creatieve arbeid. |
| Gerechtshof Düsseldorf, AI-output | juni 2026 | De vraag hangt af van of het resultaat een werk is in de zin van het Europese auteursrecht. |
| GEMA tegen OpenAI, München | 2026 | Interne verwerking van trainingsdata kan als reproductie gelden bij memorisatie en herleidbare output. |
| Europees Parlement over licentiemarkt | maart 2026 | Parlement wil een Europese licentiemarkt voor trainingsdata en een opt-outlijst, mogelijk beheerd door EUIPO. |
De lijn is consistent. Wie een prompt intikt en het resultaat gebruikt, heeft geen beschermd werk. Wie AI-output selecteert, rangschikt, bewerkt, combineert en op een eigen manier transformeert, kan wel een beschermd werk hebben. Het verschil zit in de handelingen na de generatie.
#Wat je sinds augustus 2026 moet vermelden
Naast het auteursrecht is er een tweede laag: de transparantieplicht uit de AI Act, Artikel 50, die sinds 2 augustus 2026 geldt. Die verplichting gaat over kenbaarheid, niet over eigendom.
De plicht in het kort. Als je gegenereerde content publiceert in een context waar het publiek kan denken dat het om authentiek beeld of authentieke tekst gaat, moet de AI-herkomst kenbaar zijn. Denk aan een AI-gegenereerd productbeeld in een advertentie, een AI-fragment in een video, of een AI-tekst die als redactioneel artikel wordt gepresenteerd.
De plicht geldt niet voor alles. Redactionele tekst die een mens redigeert en verantwoordt, valt buiten de zwaarste eis. Een AI-gegenereerde illustratie bij een blogartikel vraagt om een andere afweging dan een AI-portret van een bestaande persoon. Bij een bestaand persoon komt daar nog het portretrecht bovenop.
#Wat je riskeert als je AI-output commercieel gebruikt
Er zijn drie risico’s, en ze zijn van verschillende aard.
Het eerste is een claim van een rechthebbende. Foto’s, illustraties en teksten kunnen in de trainingsdata van een model zitten. De GEMA-zaak in München laat zien dat rechters serieus kijken naar de vraag of een model beschermde werken kan reproduceren. Het risico voor jou als gebruiker zit in het gebruiken van output die herkenbaar teruggaat op iemands werk. Dat je zelf niets hebt getraind, is geen verweer.
Het tweede is dat je niets bezit. Je concurrent kan jouw AI-beeld overnemen, en je hebt geen sterk wapen om dat tegen te houden als er geen menselijke creatieve laag in zit. Voor je merk, je huisstijl en je campagnebeeld is dat een reëel probleem.
Het derde is een transparantieclaim. Sinds augustus 2026 kan een klant of toezichthouder vragen waarom een AI-beeld niet kenbaar was. De maximale boetes in de AI Act zijn hoog, en ook hier geldt dat een klacht uit de markt waarschijnlijker is dan een ambtshalve controle.
#Een werkwijze die standhoudt
Zo richt je het in zonder dat je elke keer een jurist nodig hebt.
Stap 1: splits je content in drie categorieën. Laag risico: intern gebruik, conceptmateriaal, brainstorm. Midden: marketingtekst die een redacteur bewerkt. Hoog: beeld dat publiek wordt, merkuitingen, alles met een echt persoon erin.
Stap 2: zet een menselijke laag in de middencategorie. Laat een redacteur schrijven op basis van AI-concepten, of AI-concepten herschrijven. Daarmee heb je een maker en een werk.
Stap 3: houd de hoog-risico-categorie buiten de generator. Merknamen, logo’s, key visuals en beeld van personen laat je maken in plaats van genereren. Dit is de categorie waarin een claim het meeste kost.
Stap 4: leg de herkomst vast. Eén regel in je contentkalender per item: welk model, welke datum, wie heeft het bewerkt, wat is het label. Dat is genoeg om later een vraag te beantwoorden.
Stap 5: kies je tools met dit criterium mee. Vraag een leverancier of het model filtert op bekende beschermde werken, of het letterlijke reproductie blokkeert, en of die waarborgen standaard aanstaan. Een leverancier die dat niet kan beantwoorden, is een risico in je keten.
#Wat je vastlegt in je eigen AI-beleid
Een AI-beleid van een halve pagina is genoeg voor de meeste MKB-bedrijven. Vijf regels dekken het auteursrechtelijke deel.
| Regel | Wat erin staat |
|---|---|
| Categorieën | Welke content menselijk blijft en welke met AI mag |
| Bewerking | Dat AI-output altijd een redactionele of ontwerplaag krijgt |
| Herkomst | Waar je per item vastlegt welk model en welke datum |
| Personen | Dat AI-beeld van echte personen niet zonder toestemming gebeurt |
| Eigenaarschap | Wie beslist of een uiting naar buiten gaat |
#Conclusie
AI auteursrecht draait om menselijke creatieve arbeid. Wat je uit een generator haalt zonder bewerking, bezit je niet en kun je niet verdedigen. Wat je selecteert, bewerkt en zelf verantwoordt, kan wel beschermd zijn. Zet daarnaast de transparantieplicht uit Artikel 50 in je proces, want die geldt sinds augustus 2026. Merkuitingen en beeld van personen houd je buiten de generator.
Wil je dit met een specialist doornemen voor jouw situatie? Plan een gesprek en we kijken naar je contentproces en de risico’s die erin zitten.